رفتن به بالا

رسانه ای برای مردم دماوند

تعداد اخبار امروز : 0 خبر


  • شنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۷
  • السبت ۸ ربيع أول ۱۴۴۰
  • 2018 Saturday 17 November
    تهران لطیف
    ١۴(°C)
    وزش باد ۵(mph)
    فشار ٢۶.١٣(in)
    محدوده دید ۶.٠(mi)
    رطوبت ٢۶.١٣(in)
اوقات شرعی

شهرستان دماوند که به دو دلیل مهم بیشترین امامزاده را در استان تهران دارد، دارای امامزادگان بانو است که اکثریت آنها به حضرت موسی بن جعفر (ع) انتساب دارند.

به گزارش گروه فرهنگی – اجتماعی دماوندم آرزوست، بناهای مذهبی و اماکن متبرکه که یکی از عوامل ماندگاری و بقای فرهنگ اسلام و تشیع است. مرقد امامزادگان واجب التعظیم مانند پرچم‌های هدایتی هستند که دل‌ها وجان های شیفته را به راه حق هدایت می کنن و میدان جذب و جلب دل‌های عاشقی هستند که هر ساله میلیون‌ها نفر از مردم شهرها و روستاهای ایران اسلامی را به سوی خود می‌کشاند.

به همین منطقهٔ خودمان نگاه کنید. در ایام مختلف مذهبی مانند ماه رمضان و بویژه ایام محرم و شبهای جمعه، حلقه‌های معنویت و کاروانهای ارادت را می‌بینم که عاشقانه و دلباخته به این ییلاق‌های روح و جان می‌روند و به آرامش روحی می‌رسند، نیازها عرضه می‌کنند و حاجت‌ها می‌گیرند.

درباره چرایی و چیستی وجود هزاران امامزاده در ایران اسلامی بحث و سخن فراوان است و تحلیل جداگانه و تفصیلی را می‌طلبد.

شهرستان دماوند به دو علت مهم: ۱- قرار گرفتن بر سر راه مشهد ازدو جاده طبرستان و قومس (سمنان و …) و ۲-  نزدیکی و همجواری به طبرستان به علت حکومت چندین ساله علویان از وجود پرفیض مقابر و مرقدهای نورانی این مشعل‌های نورانیت بهره مند است. دماوند در میان استان تهران جزء مناطقی است که بیشترین امامزادگان را در خود جای داده است.

نگارنده با نگاهی گذرا به برخی مقالات ومنابع – که دست اول هم نیستند – اشاره ومعرفی گذرایی به امامزادگان زن در منطقهٔ دماوند دارد. قبل از معرفی این امامزادگان چند نکته گفتنی و شنیدنی است.

منظور از امامزاده فرزند بلافصل امامان معصوم نیست، بسیاری از مردم به اشتباه تصور می‌کنند این امامزادگان فرزندان بدون واسطه ائمه هستند. همین تصور اشتباه موجب برخی توهمات و سؤالات نابجا شده است؛ مثلاً در هر کجای ایران که قدم می‌گذارید از مردم می‌شنوی که این امامزاده برادر یا خواهر امام رضا (ع) و فرزند موسی بن جعفر است. در حالی که ابن رسول الله یا بنت رسول الله  به نوادگان پیامبر و ائمه همه خطاب می‌شود.

به عنوان مثال ما امام زمان (عج) را که نواده هشتم رسول الله است با خطاب «یابن رسول الله» صدا می‌زنیم. از این رو دوباره این امامزادگان آنچه در میان مردم مهشور است که مثلاً بی بی زبیده خواهر امام رضا (ع) است صحت ندارد. بله! بی بی زبیده از نوادگان آن حضرت است.

در منطقه دماوند قدیمی‌ترین امامزاده، امامزاده محمد شلمبه است – بنا به تحقیق نگارنده – که به قرن دوم هجری می‌رسد. حتی امامزاده هاشم (ع) نیز با امام مجتبی (ع) واسطه دارد یعنی تقریباً به اواخر قرن سوم یا اوایل قرن چهارم هجری مربوط می‌شود. بسیاری از امامزادگان در منطقهٔ ما عالمان و فقیهان بزرگواری بوده‌اند که افتخار سیادت داشته‌اند و پس از وفات بر مقابر آنان بارگاه ساخته شده است؛ مانند امامزاده گته میر (قرن ۸ و ۹ هجری).

همه می دانیم فرزندان بلافصل ائمه – به شرط تقوی و عدالت – در مقام و منزلتشانی بس والا داشته و هیچکدام از بزرگان دین باآنان قابل مقایسه نیستند.

اما پس از آن چه بسیار امامزادگانی هستند که با ۱۰ یا ۱۵ واسطه مقامی بس والاتر از امامزادگانی با ۶ واسطه دارند مثل امامزاده گته میر که علاوه برشان سیادت، مقام فقاهت و قضاوتداشته است.

بسیاری از امامزادگان کنونی در منطقهٔ ما یا در سایر شهرهای کشور فاقد شجره نامه هستند و به این دلیل در مورد شخصیت آن‌ها و این که امامزاده هستند یا نه اظهار نظر قطعی نیازمند مدارک معتبر و بررسی‌های تاریخی فراوان است.

اکثر امامزادگان زن در منطقه ما  منسوب به موسی بن جعفر (ع) هستند.

وجود سرداب در اغلب امامزاده‌ها به عنوان محل اصلی قراردادن جسد به چشم می‌خورد.

بررسی‌های بعمل آمده در مورد بقعه‌های شریفه زنان در منطقه ما نشان می‌دهد که اکثر بناها دردوران صفویه و قاجار مرمت و بازسازی شده‌اند.

در شرق تهران یعنی ازجاجرود تا انتهای فیروزکوه حدود ۸۰ امامزاده وجوددارد از جمله در فیروزکه نیز مقابر امامزادگان زن به چشم می‌خورد؛ مانند امامزادگان معصومه سلیمان و بی بی (جلیزجند)، امامزاده بی بی (اندور)، بی بی خوشنام (فیروزکوه)، امامزاده عبداله و مریم (سیاه ده)، حلیمه خاتون (شادمهن).

امامزادگان زن در شهرستان دماوند عبارت‌اند از:

امامزاده بی بی زبیده: در منتهی الیه دهستان مراء در فاصله یازده کیلومتری جنوب شرقی روستای خرم ده (آخوربدین) و در محدوده روستای کاجان و دردامنه ارتقاعات صخره ای قره آقاج واقع شده است که از هر طریق جاده ای که چند سال است وضعیت بهتری یافته است قابل دسترسی است.

آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم (ع) است و تبار پاک ایشان برروی سنگ مرقدشان آمده است. سبک معماری و طرز قرار گرفتن ساختمان امامزاده در دل کوه، به آن ویژگی منحصر به فرد داده است. این امامزاده در میان مردم به خواهر امام رضا (ع) مشهور است (که درست نیست)؛ اما آنچه مهم است این که مرقد تابناک منشأ بسیاری از برکات و کرامات بوده است که مردم منطقه  از روستاهای مختلف شهرها  – حتی شهرهای دیگر – برای زیارت و عرض حاجت به این مکان مقدس می‌آیند.

۲- امامزاده فضه خاتون: در قسمت شمالی شرقی شهر دماوند در ابتدای محله روح افزاء واقع شده است. چناب فضه خاتون نیز از نوادگان حضرت موسی بن جعفر (ع) است. مردم این دیاربه ویژه بانوان توجه خاصی به این زیارتگاه دارندو وقایع شنیدنی از کرامات ایشان بر سر زبانهاست. محوطه بیرونی این امامزاده قبلاگورستان عمومی بوده است. بنای این امامزاده چنانچه از شواهد پیداست به قرن ۶ و ۷ هجری برمی گردد.

۳- امامزاده بی بی خاتون: روستای مشهد، در منتهی الیه شرق دماوند. این امامزاده در ضلع شمال غربی بقعهٔ امامزاده شاه مطهر (ع) در دهانهٔ تنگه ای که بخشی ازآب روستا از آن تأمین می‌شود قراردارد. این بقعه در محیطی با چشم اندازی زیبا و دلنواز قرار گفته است.

۴- امامزاده فضه شیرین: در مرکز دهستان مراء – روستای مراء – و درجنوب غربی  آن در میان باغات اطراف روستا قرار گرفته است. این امامزاده فاقد شجره نامه و کتیبهٔ تاریخی است. در قدیم بین مردم شهرت داشته است که فقط زنان حق نگاه کردن به این بقعه رادارند!

۵-  زیارتگاه بی بی خدیجه: در شهر کیلان – محله کوهان – دویست متری امامزاده زین العابدین بن عقیل و در صد متری شمال قلعه قدیمی روستا قراردارد و بنای بازسازی شدهٔ آن به اواخر دوره قاجار برمی گردد.

۶- امامزاده بی بی خاتون: در روستای مومج، بزرگ‌ترین روستای منطقه؛ پشت کوه واقع شده است. این امامزاده در ضلع شرقی روستای مزبور و در فاصله نزدیک با امامزاده صدرالدین قراردارد. قدمت بنای آن با توجه به شواهد معماری مربوط به قرن ۸ و ۹ هجری قمری است. آنچه که در بالا آمد، اشاره ای گذرا و قهرست وار به نامهای امامزادگان بزرگوار و محل فن آن‌هاست. چنانچه گفتیم اکثر آنان به نوادگان امام کاظم (ع) شهرت دارند. ما در مقالی دیگر به چند و چون این انتسابات، دلایل هجرت امامزادگان به ایران و آثار و برکات آن خواهیم پرداخت. اینقدر می دانیم که این مکان‌های مقدس صدها سال است در بین مردم جایگاهی بس والا دارند و اینقدر مسلم است که اکثر آنان دارای مقام و منزلت معنوی والایی بوده‌اند و پس از مرگ یا شهادتشان نیز برای مردم هر منطقه باعث خیرات و برکات زیادی بوده‌اند.

در پایان این نکته را یادآور می‌شویم که شایسته است فرهیختگان و اهل قلم این روستاها که همجوار این هفت امامزاده هستند، دست به قلم شده و در یک کار میدانی، ضمن مصاحبه با معمرین و مطلعین محله و روستای خود اطلاعات تکمیلی را برای ما ارسال دارند و چنانچه درباره سلسله انساب، نحوه زندگی، چگونگی وفات یا شهادت و پس از آن مطالبی دارند، از ارسال آن دریغ نکتند تا به نام خودشان در ره آورد منتشر شود.

منابع:

۱-      دماوند نامه

۲-      حضرت آیت الله عبداله جوادی آملی، شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی، فصل آخر، موسسه اسرا

۳-      آیت الله رضا استادی، کشکول برای منبر، ۳۳۵ تا ۳۴۰ (امامزادگان استان تهران)

۴-      Emamzadeha.blogfa.com (امامزادگان استان تهران)

 

اخبار مرتبط

نظرات

آخرین مطالب

نمایش مطالب پربازدید